Mr. P.C.J.A. Boeles

In mijn „Bouwgeschiedenis van het Eysingahuis, thans Friesch Museum” (Vrije Fries 1939) konden twee alsnog te Leeuwarden aanwezige woonhuizen toegeschreven worden aan den in vergetelheid geraakten stadsarchitect Gerrit v.d. Wielen (1767-1858), die, zooals Eekhoff vermeldt, van 1813-'43 al de groote werken te dezer stede bestuurde en ook voor particulieren een aantal huizen deed bouwen.

Leeuwarden kan met die huizen uitstekend voor den dag komen. Dit bleek o.a, in 1941, toen in het museum Boymans te Rotterdam een parade gehouden werd van foto's der latere Nederlandsche bouwwerken. Schrijvende over de Empire-periode zegt Ebbinge Wubben in de inleiding tot den catalogus van „Nederland bouwt in baksteen” (1800-1940): „De beste werken van deze periode zullen we niet vinden bij de „groote architecten”, maar onder de vaak van onbekende hand stammende eenvoudige huizen, waarin nog tradities van de 17e en 18e eeuw levendig zijn. Goede voorbeelden hiervan zijn ... en het huis aan de Nieuwestad no. 49 te Leeuwarden (cat. 68, afb. 29)”. Dit is, gelijk t.a.p. door ons aangetoond, het in de jaren 1806-'8 door v.d. Wielen voor den heer Pieter Cats gebouwde monumentale woonhuis, thans politiebureau. Zeer verwant is het heerenhuis aan de Lange Haven no. 65 te Schiedam. Thans kantongerecht, gebouwd 1803-1804 door A. Nolet. Zie cat. Boymans nos. 229-30 en afb. 28.

Thans kan nog een derde woonhuis van zijn hand vermeld worden, dat onder den titel „Een oud huis onder de hamer”, met afbeelding, beschreven is in het Leeuwarder Nieuwsblad van 1 Maart 1939, waarop de heer A. van der Minne ons opmerkzaam maakte, die ook enkele nadere gegevens verschafte. Het is het heerenhuis, Weerd no. 18, dat in 1939 aangekocht werd door de Vereeniging van Vrijzinnig Hervormden, waarvoor het werd ingericht tot vereenigingsgebouw en waarin thans tijdelijk gevestigd is het Old-Burger-Weeshuis. De fraaie gevel bleet intact. De monumentenlijst noemt het onder no. 109, zonder vermelding van den architect, als opgericht in het vierde kwartaal der 18e eeuw. Deze dateering is te vroeg. Het is vrij zeker tusschen 1810-'20 gebouwd voor Mr. Johannes Bieruma Oosting, rechter te Leeuwarden, overleden 8 Maart 1829, wiens weduwe, Sjuwke Cats, een dochter van den reeds genoemden bouwheer van het ook door van der Wielen ontworpen politiebureau, het in 1830 bewoonde. In 1803 stonden ter plaatse in de Weerd twee huizen van de familie van Heemstra, toen gekocht door den ontvanger E. Roorda, die er in 1810 nog in woonde. In verband met zijn huwelijk, d.d. 27 Sept. 1815, zal de heer Bieruma Oosting deze huizen hebben gekocht en hebben laten vervangen door het bovengenoemde bouwwerk van Van der Wielen.